Instalacja ogrodowa

Instalację ogrodową możemy założyć powyżej granicy zamarzania, tj. około 0,5 m pod powierzchnią gleby; zaoszczędzimy w ten sposób sporo wysiłku przy pracach ziemnych. Instalacja taka musi mieć spadek 0,3-0,5 % w kierunku najniższego jej punktu, w którym powinien się znajdować kurek opróżniający. Przy pomocy tego kurka spuszczamy z instalacji wodę przed nastąpieniem mrozów. Gdy tylko jest to możliwe, spadek najlepiej prowadzić do studzienki wodomierza; w przeciwnym razie będziemy musieli zbudować oddzielną studzienkę na kurek opróżniający. Dla wygody pod kurkiem opróżniającym powinno się umieścić wiadro, aby zbierać wypływającą wodę. Punkty poboru wody. Przed rozpoczęciem kopania rowów do umieszczenia rur musimy mieć możliwie jasny obraz najkorzystniejszego układu naszego wodociągu wraz z lokalizacją punktów poboru wody. W ogrodzie wypoczynkowym powinien wystarczyć pojedynczy rurociąg z odgałęzieniami. Punkty poboru wody powinny być tak rozmieszczone, aby do wszystkich powierzchni podlewanych można było sięgnąć wężem długości 10-15 m.

Węże ogrodowe

Zbyt długie węże są bardzo niewygodne w użyciu i w ostatecznym rozrachunku koszt ich nie jest mniejszy od kosztu przedłużenia instalacji. Punkty poboru wody budujemy najczęściej z pionowej rury zakończonej odpowiednim zaworem czerpalnym (kranem). Zawór czerpalny powinien być zaopatrzony w gwint do końcówki węża. Wysokość punktów poboru wody powinna wynosić 80-90 cm nad powierzchnią gruntu, co ułatwia podstawianie większych pojemników do pobierania wody. Niejednokrotnie może się okazać, że tak wysokie punkty poboru wody są w ogrodzie niezbyt estetyczne. Można więc ograniczyć ich wysokość (ewentualnie z wyjątkiem jednego) do 50 cm. Zbyt niskie punkty poboru wody, z których możemy pobierać wodę tylko za pomocą węża lub nawet podziemne hydranty ogrodowe są mało praktyczne. Zbyt wysoki punkt poboru wody możemy w ogrodzie wypoczynkowym łatwo i estetycznie zamaskować krzewami lub bylinami. Efektownie może wyglądać punkt poboru wody oparty na drewnianym palu, który musi być zamontowany na betonowym cokole w ziemi.

Punkt czerpania wody

Wylot zaworu czerpalnego powinien znajdować się 4cm powyżej brzegu podstawianego naczynia (beczki) – wyklucza to możliwość zassania zanieczyszczonej wody do wodociągu. Zaopatrzenie w wodę ze studni. Jeżeli nie możemy podłączyć ogrodu do miejskiej sieci wodociągowej, musimy budować studnię. Pracę tę najlepiej zlecić odpowiedniej firmie, zatrudniającej fachowców i ona to powinna zadecydować o wyborze miejsca na studnię przestrzegając jednocześnie obowiązujących przepisów prawnych. Najprostszym urządzeniem do czerpania wody jest zwykła pompa ssąca, która ma jednak ograniczoną wydajność i jest uciążliwa w obsłudze. Wydajniejsza jest dwucylindrowa ręczna pompa tłokowa (ssąco-tłocząca) o wydajności do 30 l/min1. Gdy dysponujemy energią elektryczną, najlepiej jest zlecić założenie pompy elektrycznej z całą instalacją hydroforową, która zapewnia, podobnie jak przy zaopatrzeniu z cieci wodociągowej, stałe ciśnienie wody. Zdania na temat wrażliwości roślin starszych na zimną wodę ze studni czy z sieci wodociągowej są dziś podzielone.

Pojemniki na wodę

Jednakże fachowcy są zgodni co do tego, że dla roślin kiełkujących, dla młodych siewek i gatunków ciepłolubnych lepsza jest woda „odstana”, podgrzana przez powietrze i słońce. Dlatego zbiornika na wodę do podlewania nie trzeba traktować jako przeżytek. Spotykane zazwyczaj pojemniki są jednak raczej brzydkie (stare wanny blaszane kanistry kotły) i szpecą nasze ogrody. Ich miejscem powinna być składnica złomu, a nie ogród wypoczynkowy. Bardziej przydatne są beczki blaszane. Są one jednak trochę za wysokie . utrudnia czerpanie wody wiadrem czy polewaczką. Górny brzeg pojemnika n wodę nie powinien znajdować się wyżej niż 70 cm od powierzchni gruntu, a więc należy beczkę odpowiednio zagłębić w ziemię. Beczka blaszana musi być pomalowana wewnątrz trwałą farbą antykorozyjną. Przy trochę większym wysiłku i odrobinie fantazji możemy zamienić ją w ciekawy zbiornik wodny, w którym nikt nie dopatrzy się zwykłej beczki. Na przykład można ją obłożyć deskami albo – co jest trochę trudniej – pokryć betonem czy otoczyć murkiem.

Deszczówka

Ładny pojemnik na wodę można wykonać w ogóle bez użycia beczki, a mianowicie zbudować go z kamieni naturalnych lub z cegieł. Zbiorniki takie muszą być wodoszczelne. Dalsze wskazówki znajdziemy w przykładach budowy zbiorników wodnych. Wykorzystanie deszczówki. Deszczówka, którą pozyskujemy za darmo, jest dla wielu roślin znacznie lepsza od wody z sieci wodociągowej lub ze studni. Na całym świecie, gdzie występuje deficyt wody, zbiera się deszczówkę do cystern lub otwartych zbiorników. W naszym ogrodzie wypoczynkowym powinniśmy przynajmniej wykorzystywać deszczówkę spływającą z dachu. Istnieją proste urządzenia umożliwiające jej pozyskanie, a jednocześnie zapewniające utrzymanie fundamentów i piwnic w stanie dostatecznie suchym. Najprostszym rozwiązaniem jest odprowadzenie wody z rynien w odpowiednie miejsca, w których będzie ona rozprowadzana po powierzchni. Gdyby w miejscach tych można było zapewnić stałą dużą wilgotność także w okresach kiedy nie ma opadów, to bylibyśmy w stanie stworzyć tam „oazy” roślin lubiących takie właśnie siedliska.

Zbieranie deszczówki

Oprócz tego deszczówkę możemy zbierać do beczki na deszczówkę; wcale nie jest ona urządzeniem staromodnym. Wszystkie te rozwiązania można osiągnąć małym nakładem pracy i materiałów i wcale nie muszą wywoływać wrażenia prymitywnych urządzeń zastępczych. Otwarte naziemne rynny z kamienia, przykryte płytami tylko na odcinkach drogi, wydrążony pień drzewa – mogą spełniać zarazem funkcję użytkową i dekoracyjną. Naturalnie należy przewidzieć wszystkie możliwe niebezpieczeństwa, np. wymycie ziemi przy bardzo obfitych i intensywnych opadach deszczu. Zbiorniki dekoracyjne. Okolice jezior, w poezji często nazywanych oczami krajobrazu, są ulubionym miejscem wypoczynku tysięcy ludzi. W ogrodzie już najmniejszy zbiornik wodny wystarcza, aby zwiększyć wrażenie odprężenia. Basenik może być bardzo „na miejscu” np. przy kąciku wypoczynkowym lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie, co zapewnia kontakt wzrokowy z wodą i wzbogaca nasze przeżycia estetyczne w ogrodzie. Naturalnie przy ustalaniu kształtu i położenia basenu nie należy zapominać o właściwym przeznaczeniu placyku wypoczynkowego.

Staw ściekowy
Głębokość stawu ściekowego wynosi przy mnichu odpływowym około 1 m, malejąc w kierunku brzegów do 0,4 m. Ze względu na konieczność równomiernego rozprowadzenia ścieków powierzchnia zalewu pojedynczego stawu ściekowego nie może być duża. Przy kształcie prostokątnym budowane są stawy o powierzchni około 0,35 ha, przy kształcie zbliżonym do koła powierzchnia może wzrosnąć do 3-5 ha i więcej. Wielkość gospodarstwa stawowego zużytkowującego ścieki miejskie zależy od ich ilości. Przyjmuje się, że 1 ha stawów może zużytkować ścieki z kanalizacji od 2000 mieszkańców. Zapotrzebowanie wody przez stawy ściekowe jest duże, gdyż stawy te wymagają stałego przepływu wody. Stawy miasta Strassburga zużytkowują w ciągu doby 400 m3 ścieków i 1400 m3 wody czystej na 1 ha zalewu, przy czym w stawach tych woda odnawia się całkowicie w ciągu trzech dni. Wprowadzone do specjalnie zbudowanych stkwów rybnych. Jak wiadomo, natlenianie wody przez rośliny zielone odbywa się w czasie naświetlania ich promieniami słonecznymi, wobec tego najlepiej w dzień doprowadzać do stawów mieszaninę rozcieńczoną, w nocy zaś – jedynie czystą wodę, przy czym stosunek ścieków do wody rozcieńczonej należy obliczać na pełne 24 godziny.

Tereny osuszane
Przy zakładaniu stawów ściekowych pożądane są tereny osuszalne, przewiewne. Żyzność ich nie odgrywa roli, gdyż ryby żywią się niemal wyłącznie organizmami wyhodowanymi na substancjach przyniesionych przez wody ściekowe. Wydajność tych stawów może być bardzo duża i dochodzić do 10-12 q z 1 ha. Stawy rybne zasilane ściekami miejskimi powinny mieć kształt prostokątny, a najlepiej kolisty lub sześcioboczny. Kształt ten daje możność równomiernego doprowadzania wody do całego stawu, aby przemiana materii w całym stawie miała przebieg jednakowy i ścieki nie koncentrowały się w pobliżu dopływu. Przy kształcie stawu zbliżonym do koła dopływy do stawu rozmieszcza się w kilku miejscach na jego obwodzie, odpływ zaś znajduje się w środku stawu, przy czym kanały osuszające umieszczone promienisto umożliwiają dokładne odwodnienie dna stawu. Przynajmniej w dwóch położonych naprzeciwko siebie miejscach doprowadzony jest samodzielny i obfity dopływ wody czystej, którym w razie nagłej potrzeby można będzie dowolnie dysponować.

Twarda roślinność
Walka z twardą roślinnością najtrudniejsza jest w miejscach płytkich, gdyż potrzebna jest warstwa wody dla przykrycia ściętych łodyg roślin. Aby uniknąć płycizn w dużych stawach, wydziela się z nich płytkie miejsca, tam gdzie głębokość stawu dochodzi do 40-50 cm. Płycizny te oddziela się od stawu specjalnymi groblami. W małych stawach, np. w przesadkach pierwszych, łatwiej jest nie dopuścić do zarastania, gdyż dno tych stawów jest corocznie orane, wapnowane i nawożone. W stawach czystych, nie porośniętych twardą roślinnością, wykorzystanie karmy jest znacznie większe, a wszelkie zabiegi mające na celu nawożenie lub polepszenie stanu sanitarnego dają efekty nieporównanie większe niż w stawach zapuszczonych. Przed inwazją dzikiej ryby zabezpiecza się stawy kratami lub siatkami umieszczonymi na dopływie wody. Ilość dni ciepłych w okresie hodowlanym oraz wystarczająca ilość wody dla podtrzymania pełnego zalewu stawów są to czynniki, które odgrywają niepoślednią rolę w wydajności stawów.

Woda
Woda ma szereg właściwości fizycznych, odróżniających ją od powietrza. Jedną z tych właściwości wody jest jej wysokie ciepło właściwe. Dlatego wody nagrzewają się wolniej od powietrza, ale też wolniej oddają ciepło do otoczenia. Woda w porównaniu z dobowym maksimum termicznego powietrza, które przypada pomiędzy godziną 13.00 a 14.00, osiąga najwyższą temperaturę o dwie godziny później (około godziny 16.00). Drugą charakterystyczną cechą wody jest jej wysokie ciepło topnienia i parowania oraz szczególna zdolność rozszerzania się w czasie zamarzania. Dzięki tej właściwości, mimo niskiej temperatury otoczenia i wytwarzania się pokrywy lodowej, wewnątrz zbiornika pozostaje ona ciepła, co umożliwia życie organizmom wodnym. Temperatura. Spośród szeregu czynników geograficznych temperatura wywiera dominujący wpływ na klimat wodny. Źródłem ciepła w wodzie, podobnie jak na lądzie, jest słońce. Woda w stawach wskutek oddziaływania gleby dna stawowego nagrzewa się szybciej w porównaniu z wodą w jeziorach.

Zbiorniki rzeczne
Będą tu należały zbiorniki zasilane wodą z rzek, źródeł, kanałów, jezior itp. Powierzchnia zalewu gospodarstwa stawowego opartego na stałym dopływie jest uzależniona od ilości możliwej do pobrania wody z cieku naturalnego. Stawy zamknięte (nieprzepływowe) są to zbiorniki, gdzie poza pokryciem strat wywołanych parowaniem i przesiąkaniem nie dopływają i nie przepływają przez stawy zbyteczne ilości wody. Zbiorniki zamknięte mają większą zdolność produkcyjną niż zbiorniki przepływowe. Nadmiar wody przechodzącej przez stawy przepływowe oziębia wody stawowe, wyługowuj e mineralne składniki dna, porywa z sobą wylęgłe na wygrzanej wodzie skorupiaki i przeszkadza przebiegowi pożytecznych procesów biologicznych, jakie mają miejsce w spokojnej, należycie wygrzanej wodzie. Stawy przepływowe, które przepuszczają wody normalne i wielkie, trudno jest osuszyć, ochronić przed wtargnięciem ryb dzikich oraz poddać zabiegom melioracyjnym i nawożeniu; stawy takie narażone są często na niebezpieczeństwo przerwania grobel podczas przejścia wielkich wód w czasie powodzi wiosennych lub letnich.

Stawy pompowane
Stawy zasilane wodą pompowaną. Dopływ wody pompowanej ma charakter okresowy, zależny od rodzaju i czasu trwania pracy silnika. Okresowość może być mniej lub więcej regularna, jeżeli siła napędowa zależy jedynie od węgla lub ropy, albo też zmienna, jeżeli silnikiem poruszającym pompę będzie turbina wietrzna lub wodna. Silnik cieplny może pracować około 12 godzin na dobę. Przy intensywnej eksploatacji można przedłużyć jego pracę do 16 godzin na dobę. Dłuższa praca, aczkolwiek możliwa, wymaga jednak nocnej zmiany; trudniejszy jest wtedy nadzór i obsługa. Przy obliczeniach instalacji pompującej z zastosowaniem silnika cieplnego zakłada się, że w okresie zalewania stawów intensywność pompowa. Koniecznym warunkiem jest doprowadzenie ścieków miejskich w stanie świeżym w należytym rozcieńczeniu czystą wodą silnie nasyconą tlenem. Ścieki przed ich wprowadzeniem do stawów rybnych powinny być oczyszczone z grubszych zawiesin oraz tłuszczu w specjalnie wybudowanych zbiornikach wstępnych, pełniących rolę odstojników.