Stawy dla trzeciego roku hodowli 73,5%; stawy zimowe i magazyny 2,0%; razem 100,0%; Dla hodowli dwuletniej podział powierzchni zalewowej przy ciężarze ryby w pierwszym roku 100 g, a w drugim 500 g kształtowałby się jak następuje: stawy dla pierwszego roku hodowli 17%; stawy dla drugiego roku hodowli 81%; stawy zimowe i magazyny 2%; razem 100%. Oczywiste jest, że liczby te mogą być traktowane tylko orientacyjnie. W każdym konkretnym wypadku należy przed podziałem przeanalizować i uwzględnić naturalna wydajność poszczególnych obszarów terenu zalewowego, gdyż często może się zdarzyć, że w większych gospodarstwach rybnych dno przyszłych stawów stanowić będą grunty różnej jakości, od piasków poczynając, na gruntach torfiastych kończąc. Nieraz takie gospodarstwo stawowe korzystać będzie z wód różnej jakości, co także ma wpływ na wydajność produkcyjną stawów. W przypadkach szczególnych, kiedy gospodarstwo stawowe nastawione jest, np. na produkcję narybku lub kroczków, nie tylko dla własnych potrzeb, ale i na potrzeby innych użytkowników, podział terenu będzie odbiegał również od normatywu, gdyż zależnie od potrzeb przeznacza się wówczas większe powierzchnie dla pierwszego i drugiego roku hodowli.

Nasycenie tlenem
W celu jak największego nasycenia tlenem wody i mieszaniny ściekowej pożądane Jest, żeby woda dopływająca panowała swym poziomem nad terenem zalewowym, tak aby wpadała ona do stawów 2 pewnej wysokości, rozbijana na kaskadach. Głębokość stawu ściekowego wynosi przy mnichu odpływowym około 1 m, malejąc w kierunku brzegów do 0,4 m. Ze względu na konieczność równomiernego rozprowadzenia ścieków powierzchnia zalewu pojedynczego stawu ściekowego nie może być duża. Przy kształcie prostokątnym budowane są stawy o powierzchni około 0,35 ha, przy kształcie zbliżonym do koła powierzchnia może wzrosnąć do 3-5 ha i więcej. Wielkość gospodarstwa stawowego zużytkowującego ścieki miejskie zależy od ich ilości. Przyjmuje się, że 1 ha stawów może zużytkować ścieki z kanalizacji od 2000 mieszkańców. Zapotrzebowanie wody przez stawy ściekowe jest duże, gdyż stawy te wymagają stałego przepływu wody. Stawy miasta Strassburga zużytkowują w ciągu doby 400 m3 ścieków i 1400 m3 wody czystej na 1 ha zalewu, przy czym w stawach tych woda odnawia się całkowicie w ciągu trzech dni.

Teren zalewowy
odział terenu zalewowego. W gospodarstwie pełno hodowlanym w ciągu trzyletniego cyklu hodowlanego powierzchnie stawowe przeznaczone do hodowli każdego rocznika będą się miały tak do siebie, jak przyrosty wagowe ryb w poszczególnych latach. Przyjmując np., że ciężar ryby w pierwszym roku wynosi 50 g, w drugim – 250 g, a w trzecim – 1000 g, odpowiednie przyrosty wagowe wyniosą 50, 200 i 750 g. Jeżeli zatem na całym obszarze przeznaczonym pod zalew spodziewana wydajność rybna wód będzie jednakowa, wówczas – po wyłączeniu z ogólnej powierzchni zalewu stawów przeznaczonych na zimowanie i przechowywanie ryb – pozostałą powierzchnię zalewu dzieli się w stosunku 50 :200 : 750, inaczej 1 :4 :15. Przyjmując tę powierzchnię na 100% otrzymuje się odpowiednio tłla hodowli w pierwszym roku życia ryb 5% ogólnej powierzchni, w drugim roku 20% i w trzecim roku życia 75% powierzchni. Stawy zimowe i magazyny w gospodarstwach karpiowych zajmują około 2% powierzchni zalewu, a zatem w niniejszym przykładzie podział całej powierzchni zalewu wyglądałby jak następuje: stawy dla pierwszego roku hodowli 4,9%; stawy dla drugiego roku hodowli 19,6%.

Staw ściekowy
Głębokość stawu ściekowego wynosi przy mnichu odpływowym około 1 m, malejąc w kierunku brzegów do 0,4 m. Ze względu na konieczność równomiernego rozprowadzenia ścieków powierzchnia zalewu pojedynczego stawu ściekowego nie może być duża. Przy kształcie prostokątnym budowane są stawy o powierzchni około 0,35 ha, przy kształcie zbliżonym do koła powierzchnia może wzrosnąć do 3-5 ha i więcej. Wielkość gospodarstwa stawowego zużytkowującego ścieki miejskie zależy od ich ilości. Przyjmuje się, że 1 ha stawów może zużytkować ścieki z kanalizacji od 2000 mieszkańców. Zapotrzebowanie wody przez stawy ściekowe jest duże, gdyż stawy te wymagają stałego przepływu wody. Stawy miasta Strassburga zużytkowują w ciągu doby 400 m3 ścieków i 1400 m3 wody czystej na 1 ha zalewu, przy czym w stawach tych woda odnawia się całkowicie w ciągu trzech dni. Wprowadzone do specjalnie zbudowanych stkwów rybnych. Jak wiadomo, natlenianie wody przez rośliny zielone odbywa się w czasie naświetlania ich promieniami słonecznymi, wobec tego najlepiej w dzień doprowadzać do stawów mieszaninę rozcieńczoną, w nocy zaś – jedynie czystą wodę, przy czym stosunek ścieków do wody rozcieńczonej należy obliczać na pełne 24 godziny.

Tereny osuszane
Przy zakładaniu stawów ściekowych pożądane są tereny osuszalne, przewiewne. Żyzność ich nie odgrywa roli, gdyż ryby żywią się niemal wyłącznie organizmami wyhodowanymi na substancjach przyniesionych przez wody ściekowe. Wydajność tych stawów może być bardzo duża i dochodzić do 10-12 q z 1 ha. Stawy rybne zasilane ściekami miejskimi powinny mieć kształt prostokątny, a najlepiej kolisty lub sześcioboczny. Kształt ten daje możność równomiernego doprowadzania wody do całego stawu, aby przemiana materii w całym stawie miała przebieg jednakowy i ścieki nie koncentrowały się w pobliżu dopływu. Przy kształcie stawu zbliżonym do koła dopływy do stawu rozmieszcza się w kilku miejscach na jego obwodzie, odpływ zaś znajduje się w środku stawu, przy czym kanały osuszające umieszczone promienisto umożliwiają dokładne odwodnienie dna stawu. Przynajmniej w dwóch położonych naprzeciwko siebie miejscach doprowadzony jest samodzielny i obfity dopływ wody czystej, którym w razie nagłej potrzeby można będzie dowolnie dysponować.

Twarda roślinność
Walka z twardą roślinnością najtrudniejsza jest w miejscach płytkich, gdyż potrzebna jest warstwa wody dla przykrycia ściętych łodyg roślin. Aby uniknąć płycizn w dużych stawach, wydziela się z nich płytkie miejsca, tam gdzie głębokość stawu dochodzi do 40-50 cm. Płycizny te oddziela się od stawu specjalnymi groblami. W małych stawach, np. w przesadkach pierwszych, łatwiej jest nie dopuścić do zarastania, gdyż dno tych stawów jest corocznie orane, wapnowane i nawożone. W stawach czystych, nie porośniętych twardą roślinnością, wykorzystanie karmy jest znacznie większe, a wszelkie zabiegi mające na celu nawożenie lub polepszenie stanu sanitarnego dają efekty nieporównanie większe niż w stawach zapuszczonych. Przed inwazją dzikiej ryby zabezpiecza się stawy kratami lub siatkami umieszczonymi na dopływie wody. Ilość dni ciepłych w okresie hodowlanym oraz wystarczająca ilość wody dla podtrzymania pełnego zalewu stawów są to czynniki, które odgrywają niepoślednią rolę w wydajności stawów.

Woda
Woda ma szereg właściwości fizycznych, odróżniających ją od powietrza. Jedną z tych właściwości wody jest jej wysokie ciepło właściwe. Dlatego wody nagrzewają się wolniej od powietrza, ale też wolniej oddają ciepło do otoczenia. Woda w porównaniu z dobowym maksimum termicznego powietrza, które przypada pomiędzy godziną 13.00 a 14.00, osiąga najwyższą temperaturę o dwie godziny później (około godziny 16.00). Drugą charakterystyczną cechą wody jest jej wysokie ciepło topnienia i parowania oraz szczególna zdolność rozszerzania się w czasie zamarzania. Dzięki tej właściwości, mimo niskiej temperatury otoczenia i wytwarzania się pokrywy lodowej, wewnątrz zbiornika pozostaje ona ciepła, co umożliwia życie organizmom wodnym. Temperatura. Spośród szeregu czynników geograficznych temperatura wywiera dominujący wpływ na klimat wodny. Źródłem ciepła w wodzie, podobnie jak na lądzie, jest słońce. Woda w stawach wskutek oddziaływania gleby dna stawowego nagrzewa się szybciej w porównaniu z wodą w jeziorach.

Przewietrzanie komór
Komory pracujące na tak zwanej zasadzie złóż biologicznych muszą być stale przewietrzane, aby bakterie tlenolubne tworzące błonkę mogły spełniać swoje zadanie. Osad czynny. Metoda osadów czynnych polega na koagulowaniu zawiesiny w ściekach również za pomocą organizmów żywych, ale w środowisku wodnym. W tym celu kłaczkowate skupienia bakterii wprowadza się do surowych ścieków. Ponieważ bakterie wymagają od normalnego rozwoju dodatku tlenu, zachodzi potrzeba napowietrzania ścieków i mieszania ich w celu równomiernego rozprowadzania w kanałach, w których odbywa się oczyszczanie. Bakterie odżywiają się substancjami organicznymi ścieków i powodują ich oczyszczanie w ciągu kilkunastu godzin. Do naturalnych biologicznych metod oczyszczania ścieków zaliczyć należy pola irygowane, pola filtracyjne oraz stawy i jeziora. Jeziora ze względu na znaczne oddalenie od większych ośrodków przemysłowych są w mniejszym stopniu narażone na zanieczyszczenia. Gospodarstwa stawowe czasem mogą uchronić się zamknięciem dopływu od fali zawierającej śmiertelne dla ryb stężenie substancji trujących.

Kwasowość wody
Kwasowość wody świadczy na ogół o zachodzących w niej procesach rozkładowych, w związku z czym odbierany jest wodzie niezbędny dla życia ryb tlen, a wydzielane są niepożądane produkty towarzyszące gniciu. Kwasowość wpływa ujemnie na zdolności produkcyjne wód rybnych oraz pogarsza stan sanitarny i zdrowotny środowiska wodnego. Wielkie straty w gospodarstwie rybnym powodowane są różnego rodzaju chorobami nękającymi ryby. Najgroźniejszą chorobą karpi jest posocznica, przybierająca często rozmiary epizootii. Wiele chorób powstaje wskutek atakowania ryb przez pasożyty zewnętrzne i wewnętrzne. Pasożyty wyczerpują poza tym bezpośrednio organizmy ryb i mogą być przyczyną ich śmierci. Szczególnie groźne są dla młodszych roczników oraz ryb słabszych, niedorozwiniętych. Wraz z dopływającą wodą łatwo może przedostać się do stawów ryba dzika drapieżna i niedrapieżna, jeżeli nie istnieje przeciw temu odpowiednie zabezpieczenie dopływu. Ryby dzikie drapieżne niszczą bezpośrednio rybę hodowaną przez pożeranie jaj, łącznie zaś z rybami nie-drapieżnymi stanowią mało użyteczny chwast rybi, zubożający zasoby pokarmowe stawu.

Odstojnik
Odstojniki obliczone są na przetrzymanie wód ściekowych w ciągu jednego dnia, gdyż przy dłuższym przetrzymywaniu zachodzi obawa powstawania procesów gnilnych. Odstojniki te należy oczyszczać co 2-3 dni. Po oczyszczeniu z zawiesin i tłuszczu ścieki są 3-5-krotnie rozcieńczane czystą, dobrze natlenioną wodą i dopiero w tym stanie. W niektórych gospodarstwach stawowych ścieki miejskie są bardziej gruntownie oczyszczane przez przepuszczenie wody ściekowej przez filtry aż do otrzymania 5% początkowej ilości zawiesin. Wprowadzone do specjalnie zbudowanych stawów rybnych. Jak wiadomo, natlenianie wody przez rośliny zielone odbywa się w czasie naświetlania ich promieniami słonecznymi, wobec tego najlepiej w dzień doprowadzać do stawów mieszaninę rozcieńczoną, w nocy zaś – jedynie czystą wodę, przy czym stosunek ścieków do wody rozcieńczonej należy obliczać na pełne 24 godziny. Przy zakładaniu stawów ściekowych pożądane są tereny osuszane, przewiewne. Żyzność ich nie odgrywa roli, gdyż ryby żywią się niemal wyłącznie organizmami wyhodowanymi na substancjach przyniesionych przez wody ściekowe.

Wydajność stawów rybnych
Wydajność tych stawów może być bardzo duża i dochodzić do 10-12 q z 1 ha. Stawy rybne zasilane ściekami miejskimi powinny mieć kształt prostokątny, a najlepiej kolisty lub sześcioboczny. Kształt ten daje możność równomiernego doprowadzania wody do całego stawu, aby przemiana materii w całym stawie miała przebieg jednakowy i ścieki nie koncentrowały się w pobliżu dopływu. Przy kształcie stawu zbliżonym do koła dopływy do stawu rozmieszcza się w kilku miejscach na jego obwodzie, odpływ zaś znajduje się w środku stawu, przy czym kanały osuszające umieszczone promienisto umożliwiają dokładne odwodnienie dna stawu. Przynajmniej w dwóch położonych naprzeciwko siebie miejscach doprowadzony jest samodzielny i obfity dopływ wody czystej, którym w razie nagłej potrzeby można będzie dowolnie dysponować. W celu jak największego nasycenia tlenem wody i mieszaniny ściekowej pożądane jest, żeby woda dopływająca panowała swym poziomem nad terenem zalewowym, tak aby wpadała ona do stawów i pewnej wysokości, rozbijana na kaskadach.

Zbiorniki rzeczne
Będą tu należały zbiorniki zasilane wodą z rzek, źródeł, kanałów, jezior itp. Powierzchnia zalewu gospodarstwa stawowego opartego na stałym dopływie jest uzależniona od ilości możliwej do pobrania wody z cieku naturalnego. Stawy zamknięte (nieprzepływowe) są to zbiorniki, gdzie poza pokryciem strat wywołanych parowaniem i przesiąkaniem nie dopływają i nie przepływają przez stawy zbyteczne ilości wody. Zbiorniki zamknięte mają większą zdolność produkcyjną niż zbiorniki przepływowe. Nadmiar wody przechodzącej przez stawy przepływowe oziębia wody stawowe, wyługowuj e mineralne składniki dna, porywa z sobą wylęgłe na wygrzanej wodzie skorupiaki i przeszkadza przebiegowi pożytecznych procesów biologicznych, jakie mają miejsce w spokojnej, należycie wygrzanej wodzie. Stawy przepływowe, które przepuszczają wody normalne i wielkie, trudno jest osuszyć, ochronić przed wtargnięciem ryb dzikich oraz poddać zabiegom melioracyjnym i nawożeniu; stawy takie narażone są często na niebezpieczeństwo przerwania grobel podczas przejścia wielkich wód w czasie powodzi wiosennych lub letnich.

Stawy pompowane
Stawy zasilane wodą pompowaną. Dopływ wody pompowanej ma charakter okresowy, zależny od rodzaju i czasu trwania pracy silnika. Okresowość może być mniej lub więcej regularna, jeżeli siła napędowa zależy jedynie od węgla lub ropy, albo też zmienna, jeżeli silnikiem poruszającym pompę będzie turbina wietrzna lub wodna. Silnik cieplny może pracować około 12 godzin na dobę. Przy intensywnej eksploatacji można przedłużyć jego pracę do 16 godzin na dobę. Dłuższa praca, aczkolwiek możliwa, wymaga jednak nocnej zmiany; trudniejszy jest wtedy nadzór i obsługa. Przy obliczeniach instalacji pompującej z zastosowaniem silnika cieplnego zakłada się, że w okresie zalewania stawów intensywność pompowa. Koniecznym warunkiem jest doprowadzenie ścieków miejskich w stanie świeżym w należytym rozcieńczeniu czystą wodą silnie nasyconą tlenem. Ścieki przed ich wprowadzeniem do stawów rybnych powinny być oczyszczone z grubszych zawiesin oraz tłuszczu w specjalnie wybudowanych zbiornikach wstępnych, pełniących rolę odstojników.

Zwarte koryto
W bardziej zwartych korytach woda płynąca z większymi głębokościami wolniej się nagrzewa niż woda płynąca z niewielkim spadkiem i z niewielką głębokością. Dla wygody manipulacyjnej warto jest mieć w gospodarstwie karpiowym kilka niewielkich stawów o głębokościach wody 1-1,5 m. Stawki takie używane są do przejściowego i oddzielnego przetrzymywania ikrzyć i mleczaków; pomocne są one przy sortowaniu ryby oraz służyć mogą jako podręczne magazyny do przechowywania ryby konsumpcyjnej dla własnej potrzeby personelu gospodarstwa. Obecnie wymaga się, ażeby każde gospodarstwo posiadające tarlaki i produkujące narybek miało kilka stawów tzw. tarlakowych dla odchowu tarlaków po tarle. Są to niewielkie stawki osuszalne o powierzchni 0,5-3 ha i głębokości 0,8-1,2 m. Przechodząc do podziału technicznego należy scharakteryzować po-, szczególne rodzaje stawów. Stawy opadowe zasilane są wodą pochodzącą z opadów i nie mają stałego dopływu. Zalewane są wczesną wiosną wodami z roztopów śnieżnych i uzupełniane w sezonie hodowlanym okresowo, zależnie od częstotliwości i natężenia deszczy.

Stawy opadowe
Stawy opadowe należy rozbudowywać bardzo ostrożnie, uzależniając obszar ich od powierzchni zlewni, z której spływy zasilają staw, od konfiguracji terenu i jego przepuszczalności. Straty na przesiąkanie ze stawów powstają przeważnie wzdłuż linii grobel, przez podłoże gruntu. Najbardziej pożądanym terenem pod budowę stawów opadowych będą naturalne szerokie zagłębienia w postaci kotlin wysoko wzniesionymi brzegami. Woda w takich stawach utrzymuje się nawet w czasie długotrwałej suszy, straty na przesiąkanie mogą być liczone tylko wzdłuż zewnętrznej linii grobel i będą nieznaczne w stosunku do powierzchni zalewu. Wydajność stawów opadowych zależy w dużej mierze od charakteru i kultury rolnej zlewni. Stawy położone wśród pól, z których podczas deszczy nawalnych spływają ścieki niosące wartościowe składniki spłukane z wygrzanej roli mogą być nawet bardzo wydajne. Stawy oparte na stałym dopływie wody. Do kategorii tej zaliczamy wszystkie stawy, których zalew i uzupełnienie odbywa się w sposób ciągły.

Roboty ziemne
Ponieważ koszty budowy gospodarstwa stawowego w dużej mierze zależą od ilości robót ziemnych, w praktyce więc dopuszczalne są większe głębokości, dochodzące do 1,80 m w dolnych partiach stawu; przez to otrzymuje się większe stawy, lecz w mniejszej ilości, co wpływa na obniżenie ogólnych kosztów. Magazyny są to regularnych kształtów zbiorniki kopano-sypane, o równomiernych głębokościach – 1,60–2,00 m i powierzchni dna – 200-1500 m2. Wydłużony kształt magazynu pozwala na zaciągnięcie sieci pod lodem na całej jego szerokości, staranne zaś wykonanie dna i skarp – na łatwe zebranie ryby. W niektórych gospodarstwach stawowych zakładane są w magazynach drewniane bariery umieszczone pod poziomem wody. Bariery te służą do podtrzymywania lodu podczas spuszczania wody z magazynu i umożliwiają bezpośrednie odławianie ryb pod lodem, bez kosztownego wyrąbywania i usuwania lodu. W dnie dużych magazynów pozostawia się niekiedy wyniosłości w postaci grobelek, o które wspiera się lód, co ochrania ryby od zgniecenia i umożliwia spokojne ich wybranie po opuszczeniu wody.

Magazyn
Przy wyborze miejsca na magazyny należy wziąć pod uwagę, aby między poziomem wody w magazynie a poziomem wody w odprowadzalnikach istniała różnica wynosząca’ około 60 cm, co umożliwia zastosowanie napowietrzania wody i wynikającą stąd możliwość większego zagęszczenia ryb. Poza wyszczególnionymi stawami, które stanowią właściwy trzon gospodarstwa karpiowego, niekiedy buduje się dodatkowe zbiorniki wodne dla celów specjalnych. Zaliczyć tu należy tzw. ogrzewalniki. Są to płytkie stawy o niewielkiej powierzchni zalewu (0,1-0,2 ha), w których przed wprowadzeniem wody do stawów wycierowych pod wpływem słońca nagrzewa się woda do temperatury 15-17°. Ogrzewalniki znajdują zastosowanie tylko tam, gdzie dopływająca woda ze względu na swoje pochodzenie jest chłodna (źródła, rzeczki i strumienie obficie zasilane wodami gruntowymi bądź też płynące w głębokich lub zacienionych korytach itp.). Pewien wpływ na opóźnianie się ogrzania wody w doprowadzalnikach ma charakter przekroju poprzecznego doprowadzalnika.

Przesadki stawowe typu pierwszego
W przesadkach pierwszych w celu zapewnienia obfitego żerowiska należy przewidzieć urządzenie lub nawet budowę specjalnych planktoniarni. Przesadki drugie są to stawy, w których odbywa się dalszy etap rozwojowy młodzieży rybiej, gdzie przebywa ona do końca sezonu hodowlanego, osiągając ciężar 20-50 g. Przesadki drugie są to stawy kilkuhektarowe, których średnia głębokość zalewu wynosi 0,5-0,8 m. W jesieni po spuszczeniu wody z przesadek drugich narybek przenosi się do zimochowów, gdzie przebywa aż do nastania wiosny. Zimochowy są to stawy o powierzchni od pół do kilku hektarów, zależnie od wielkości gospodarstwa i jego produkcji. Zimochów nie powinien zatracać charakteru stawu; powinien mieć partie wody o różnych głębokościach, ze względu na potrzeby zimowania nie mniej niż 1,50 do 400 m; powinny być również miejsca płytkie, aby podczas przedłużającej się jesieni narybek miał możność żerowania. Odławianie narybku z zimochowów i przenoszenie ich do stawów kroczkowych odbywa się na wiosnę.

Stawy kroczkowe
Stawy kroczkowe stanowią typ przejściowy od przesadki drugiej do stawów towarowych (odrostowych). Ich obsadę stanowi narybek drobniejszy, z którego do jesieni wyrastają kroczki o ciężarze poszczególnych osobników 150-250 g. Do tego celu mogą być wykorzystane mniejsze i płytsze stawy typu towarowego. Stawy towarowe (odrostowe) służą do hodowli ryby towarowej (konsumpcyjnej). Na ich budowę przeznacza się grunty i tereny różnej jakości. Wielkość powierzchni zalewu pojedynczego stawu bywa bardzo rozmaita – od kilku do kilkuset hektarów. Przy projektowaniu stawów należy brać pod uwagę ukształtowanie terenu i to, że gospodarowanie na stawach o powierzchni powyżej 25-30 ha i utrzymanie ich jest utrudnione. Głębokość wody w wyżej położonych partiach stawu towarowego wynosi 0,40 m, a w dolnych 1,00-1,60 m. Głębokości są ograniczone koniecznością dostatecznego nagrzania wody oraz koniecznością ułatwienia walki z twardą roślinnością, która opanowuje zbyt płytkie miejsca stawu, wpływając ujemnie na jego wydajność.